Senaat stemt in met motie van afkeuring tegen Ollongren vanwege huurbeleid

De Eerste Kamer heeft ingestemd met een motie van afkeuring tegen D66-minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken), omdat zij een oproep van de senaat om de huren te bevriezen tot twee keer toe naast zich neer legde. Het is voor het eerst sinds 1875 dat de Eerste Kamer zo’n zwaar parlementair instrument steunt.

De senaat riep Ollongren op 21 april en 9 juni op om de huren per 1 juli te bevriezen vanwege de coronacrisis.

Een deel van de huurders, zowel in de vrije als de sociale sector, zit in een lastige financiële situatie die in komende periode eerder zal verslechteren dan verbeteren, verwachten de partijen.

De motie, ingediend door de SP en gesteund door FVD, GroenLinks, PvdA, PVV, PvdD, 50PLUS en OSF vraagt om een tijdelijke stop. Een minister kan verschillende middelen inzetten om de gebruikelijke huurverhoging per 1 juli tegen te houden.

SP: Motie is geen oproep tot vertrek

SP-senator Tiny Kox benadrukte dat deze motie geen oproep tot vertrek, maar een oproep tot optreden is.

Hij riep na de stemming, die in het uitzonderlijke geval hoofdelijk gebeurde, het kabinet op om uiterlijk maandag met een reactie te komen. “Dit is een belangrijke uitspraak van deze kamer”, aldus de SP’er. Uiteindelijk stemden 39 senatoren voor en 36 tegen de motie.

De coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie heeft geen meerderheid in de Eerste Kamer. De regeringspartijen konden deze gevoelige politieke deuk voor Ollongren dus niet voorkomen.

Ollongren noemde de bevriezing van de huren in een debat “niet doeltreffend”. Verhuurders moeten bovendien zelf ook investeren om woningen te onderhouden en nieuwe huizen te bouwen, aldus de bewindsvrouw.

Ministers traden in 1875 af, maar koning weigerde ontslag

Naast de politieke schade, verandert er door de aangenomen motie van afkeuring feitelijk niets. Ollongren kan gewoon haar beleid uitvoeren en hoeft niet op te stappen.

Het gebeurt zelden dat de Eerste Kamer een dergelijk zwaar parlementair middel inzet. De senaat heeft als voornaamste taak om wetten te toetsen op kwaliteit en is minder politiek. Senatoren hebben ook minder middelen dan hun parlementaire collega’s in de Tweede Kamer. Zij kunnen een wet alleen goed- of afkeuren.

In 1875 traden de ministers van Binnenlandse Zaken en Financiën af, nadat de Eerste Kamer een motie van afkeuring had gesteund in verband met een spoorwegverbinding naar Rotterdam. De koning accepteerde hun ontslag echter niet. In 2012 en 2018 diende de PVV moties van wantrouwen in vanwege het Europese beleid van het kabinet, maar beide moties kregen alleen steun van de indienende partij.